Η μνήμη του συστήματος είναι επίσης ένα βασικό στοιχείο του υπολογιστή. Θα πρέπει να υπάρχει σε αφθονία (με κάποιο μέτρο φυσικά) ώστε ο υπολογιστής να μη χρειαστεί να χρησιμοποιήσει το αρχείο εναλλαγής μνήμης (swap file), καθώς η χρήση του μειώνει αισθητά την απόδοση του υπολογιστή. Κάτι τέτοιο ίσως δεν είναι σημαντικό για οικιακή χρήση, αλλά για επαγγελματικά περιβάλλοντα είναι σημαντικός παράγοντας καθυστέρησης.

Την ελεύθερη μνήμη του συστήματος μπορείτε εύκολα να τη δείτε μέσω της εντολής free ή και απευθείας από τα αρχεία /proc/meminfo και /proc/swaps. Το αρχείο /proc/swaps περιλαμβάνει μόνο πληροφορίες για την εικονική μνήμη. Για παράδειγμα:

# free -t
             total       used       free     shared    buffers     cached
Mem:        191824     185784       6040          0      16036      83364
-/+ buffers/cache:      86384     105440
Swap:       524280     108024     416256
Total:      716104     293808     422296

Η εντολή free δέχεται και άλλες απλές παραμέτρους, για τις οποίες μπορείτε να πληροφορηθήτε μέσω της σελίδας οδηγίων της εντολής (man free).

Το αρχείο swaps στον κατάλογο /proc, παρέχει τις ακόλουθες πληροφορίες:

# cat /proc/swaps
Filename                        Type            Size    Used    Priority
/dev/hda5                       partition       524280  105524  -1

όπου φαίνεται καθαρά το όνομα της μονάδας ή αρχείου που λειτουργεί ως αρχείο εναλλαγής μνήμης, το συνολικό και το χρησιμοποιούμενο μέγεθος καθώς και η προτεραιότητά της.
Όσον αφορά το αρχείο meminfo αυτό είναι αρκετά πιο αναλυτικό και παρέχει συνολικές πληροφορίες για τη μνήμη:

# cat /proc/meminfo
        total:    used:    free:  shared: buffers:  cached:
Mem:  196427776 190799872  5627904        0 17199104 112848896
Swap: 536862720 110612480 426250240
MemTotal:       191824 kB
MemFree:          5496 kB
MemShared:           0 kB
Buffers:         16796 kB
Cached:          82584 kB
SwapCached:      27620 kB
Active:          74128 kB
Inactive:        87032 kB
HighTotal:           0 kB
HighFree:            0 kB
LowTotal:       191824 kB
LowFree:          5496 kB
SwapTotal:      524280 kB
SwapFree:       416260 kB

Χρήσιμα πακέτα: memtest86, hwtools, memtester, sysutils.