Έχουμε ήδη αναφέρει την ύπαρξη ειδικών διεργασιών, τους δαίμονες (daemons) που αναλαμβάνουν την εξυπηρέτηση κάποιου συγκεκριμένου σκοπού (π.χ. παράδοση ηλεκτρονικής αλληλογραφίας, φιλοξενία ιστοσελίδων, διακόμιση αρχείων, κλπ). Το Debian προσφέρει ένα πολύ μεγάλο πλήθος προγραμμάτων που λειτουργούν ως δαίμονες και για εντελώς διαφορετικούς σκοπούς. Υπάρχουν δαίμονες που λειτουργούν ως βάσεις δεδομένων, διακομιστές αρχείων, ως συστήματα ελέγχου υλικού, συστήματα συγχρονισμού ώρας, κλπ. Καθένα από αυτά τα προγράμματα χρειάζεται δική του ρύθμιση και εγκατάσταση κάτι που ξεφεύγει από τους σκοπούς μας. Θα αναφερθούμε στις πιο σημαντικές υπηρεσίες και τους αντίστοιχους δαίμονες.

Η υπηρεσία FTP (File Transfer Protocol)

Αρκετά πριν εμφανιστεί η υπηρεσία WWW στο διαδίκτυο, ο κύριος τρόπος ανταλλαγής αρχείων γινόταν με το πρωτόκολλο αυτό. Ακόμη και σήμερα όμως χρησιμοποιείται σε μεγάλο βαθμό και πολλοί το προτιμάνε για μεταφορά αρχείων. Αρκετά συστήματα τα οποία βρίσκονται σε κόμβους υψηλής ταχύτητας (π.χ. Πανεπιστήμια, μεγάλες εταιρείες, οργανισμοί) λειτουργούν ως διακομιστές αρχείων FTP, δηλαδή τρέχουν έναν δαίμονα FTP στον οποίο οι χρήστες συνδέονται με αντίστοιχα προγράμματα πελάτες (FTP clients). Το Debian προσφέρει πολλά πακέτα διακομιστές FTP αλλά και πελάτες FTP. Όσον αφορά τους διακομιστές οι πιο συνηθισμένοι είναι proftpd, wu-ftpd, ο κλασσικός ftpd και ftpd-ssl και αρκετοί άλλοι. Η προτίμηση του γράφοντος είναι στον proftpd λόγω της ασφάλειάς του αλλά και των πολλών δυνατοτήτων του (σύνδεση με βάσεις δεδομένων LDAP, MySQL, PostgreSQL, εικονικοί servers, κλπ). Η εγκατάστασή του επίσης είναι εύκολη, για τους περισσότερους χρήστες αρκεί ένα apt-get -u install proftpd.

Όσον αφορά τα προγράμματα πελάτες, υπάρχουν αρκετά για να καλύψουν όλες σχεδόν τις ανάγκες. Πολύ καλά προγράμματα πελάτες για κονσόλα είναι το ncftp και το lftp ενώ για γραφικό περιβάλλον πολύ καλό είναι το kftpgrabber και kasablanca για KDE και το gftp για GTK/GNOME.

Επικοινωνία με Windows μέσω Samba

Στο κεφάλαιο 12 αναφερθήκαμε στο σύστημα αρχείων smbfs (σελ. ) που επιτρέπει σε ένα σύστημα Linux να συναρμόσει έναν διαμοιραζόμενο κατάλογο Windows (shared folder) σε έναν κατάλογο του συστήματος αρχείων του Linux. Είναι δυνατόν όμως να γίνει και το αντίστροφο, δηλαδή το σύστημα Linux να λειτουργήσει ως διακομιστής αρχείων (file server) σε ένα δίκτυο Windows, χρησιμοποιώντας το πρωτόκολλο επικοινωνίας των ίδιων των Windows (SMB, εξού και το όνομα Samba). Αυτό σημαίνει ότι μπορείτε να ανταλλάξετε αρχεία με άλλα συστήματα Windows. Στην πραγματικότητα το σύστημα Samba είναι αρκετά πιο δυνατό και μπορεί μάλιστα με την κατάλληλη ρύθμιση να χρησιμοποιηθεί ακόμη και ως Ελεγκτής Τομέα Windows (Windows Domain Controller), λειτουργία που συνήθως αναλαμβάνει ένας Windows NT/2000 Server.

Χάρη στο σύστημα debconf, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε άμεσα τη λειτουργία της ανταλλαγής αρχείων, απλώς δηλώνοντας κατά την εγκατάσταση την ομάδα εργασίας (Workgroup) του δικτύου Windows στο οποίο θέλετε να συνδεθείτε.

Αυτό βέβαια προϋποθέτει ότι έχετε ήδη ενεργή και σωστά ρυθμισμένη δικτυακή διασύνδεση με τα υπόλοιπα συστήματα Windows.

Τα πακέτα που πρέπει να εγκαταστήσετε για να χρησιμοποιήσετε τον υπολογιστή σας ως διακομιστή αρχείων σε δίκτυο Windows είναι τα samba και smbclient ενώ για τη συναρμογή ενός διαμοιραζόμενου καταλόγου Windows στο Linux θα χρειαστείτε το πακέτο smbfs.

Επικοινωνία μέσω SSH ή TELNET

Ένα από τα πιο χρήσιμα χαρακτηριστικά των συστημάτων UNIX και του Linux είναι η δυνατότητα απομακρυσμένης λειτουργίας ενός συστήματος με τον ίδιο τρόπο που θα γινόταν αν είχαμε άμεση πρόσβαση στο ίδιο το σύστημα. Χάρη σε πρωτόκολλα επικοινωνίας όπως το TELNET και το νεώτερο SSH (Secure Shell), μπορούμε να συνδεθούμε με ένα απομακρυσμένο σύστημα και να αποκτήσουμε πρόσβαση στην γραμμή εντολών του. Η μόνη απαίτηση είναι η επικοινωνία των δύο συστημάτων μέσω δικτύου TCP/IP.

Για το Linux δεν υπάρχει διαφορά αν κάποιος χρήστης συνδεθεί τοπικά ή από κάποιον υπολογιστή στην Ιαπωνία. Έχει πρόσβαση στα ίδια αρχεία και εντολές και μπορεί να διαχειριστεί το σύστημά του ακριβώς με τον ίδιο τρόπο. Φυσικά, η ταχύτητα επικοινωνίας εξαρτάται από την γραμμή σύνδεσης αλλά κατά τα άλλα δεν υπάρχουν διαφορές. Μάλιστα, με μια καλή ταχύτητα είναι δυνατή και η χρήση γραφικών εφαρμογών που θα τρέχαμε τοπικά στο σύστημα παραθύρων X.

Η χρησιμοποίηση οποιουδήποτε συστήματος γίνεται με τη χρήση της αντίστοιχης εντολής, telnet και ssh αντίστοιχα.

Η διαφορά του TELNET από το SSh είναι ότι το τελευταίο χρησιμοποιεί κωδικοποίηση των δεδομένων και είναι πολύ δύσκολη έως αδύνατη η υποκλοπή της συνομιλίας μεταξύ των δύο υπολογιστών. Κάτι τέτοιο δυστυχώς είναι αρκετά εύκολο στην απλή μορφή της εντολής telnet. Αυτός άλλωστε, ήταν και ο λόγος της δημιουργίας του SSH, η ασφαλής επικοινωνία μεταξύ δύο υπολογιστών.

Αν για παράδειγμα, hostname.remote.domain.org είναι ένας απομακρυσμένος υπολογιστής στον οποίο θέλουμε να συνδεθούμε ως χρήστης luser, θα έπρεπε να δώσουμε τις εξής εντολές:

$ telnet hostname.remote.domain.org

ή αντίστοιχα

$ ssh -l luser hostname.remote.domain.org
:
Last login: Fri Jul 11 18:59:41 2003 from [DELETED] on pts/0
Linux hostname.remote.domain.org 2.4.20-4um #1 Mon Apr 28 20:39:33 BST 2003 i686 unknown
No mail.
luser@hostname:~$ 

Η εντολή ssh θα πρέπει να προτιμάται αντί της telnet λόγω υψηλότερης ασφάλειας. Επίσης, το πακέτο ssh περιέχει και άλλα εργαλεία, όπως την scp (secure copy) που χρησιμοποιεί το πρωτόκολλο SSH για απομακρυσμένη αντιγραφή αρχείων.

Για παράδειγμα για να μεταφέρουμε ένα αρχείο datafile στον κατάλογο HOME του χρήστη luser στο σύστημα hostname.remote.domain.org, αρκεί να δώσουμε:

$ scp datafile :
:
datafile                                    100% 174553    85.9KB/s   00:00

Αν είναι απαραίτητη η χρήση της telnet θα πρέπει να προτιμήσουμε την telnet-ssl η οποία κωδικοποιεί την επικοινωνία μέσω ενός καναλιού SSL (Secure Sockets Layer).

Για τη σύνδεση μέσω telnet σε απομακρυσμένο υπολογιστή θα χρειαστούμε ένα από τα πακέτα telnet ή telnet-ssl, ενώ για σύνδεση στον δικό μας υπολογιστή θα χρειαστεί να εγκαταστήσουμε έναν από τους δαίμονες telnetd ή telnetd-ssl. Όσον αφορά το το πακέτο ssh, το ίδιο περιλαμβάνει το πρόγραμμα πελάτη ssh και τον δαίμονα sshd.

Χρήσιμα πακέτα: ssh, telnet, telnet-ssl, telnetd, telnetd-ssl.